Znak kaucji na puszce i butelce: system kaucyjny dla małych producentów

W Polsce działa system kaucyjny na opakowania na napoje. Kto wprowadza do obrotu napój w opakowaniu objętym systemem, umieszcza na nim znak z ustawy z kwotą kaucji. Zasady są w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 619), a kwoty kaucji w rozporządzeniu ministra klimatu i środowiska z 8 lipca 2024 r. Jak znak wygląda i gdzie go umieścić, opisuje też strona ministerstwa, a wielkość i miejsce znaku doprecyzowują wytyczne operatorów systemu.

Ten poradnik dotyczy tylko etykiety. Umowę, wpłaty i sprawy kodów EAN załatwiasz z wybranym operatorem systemu.

Jakie opakowania

Opakowanie	Kaucja
Butelka jednorazowa z tworzywa sztucznego (PET) do 3 l, z zakrętką	0,50 zł
Puszka metalowa do 1 l	0,50 zł
Butelka szklana wielokrotnego użytku do 1,5 l	1,00 zł

Szklana butelka z plastikową zakrętką nie jest butelką z tworzywa sztucznego (§ 1 pkt 1 rozporządzenia). Jednorazowe szklane butelki nie są objęte kaucją.

System obejmuje opakowania na napoje, także na napój alkoholowy (art. 8b ustawy): piwo, cydr i wino w puszce należą do systemu tak samo jak woda czy sok. Wyjątkiem są mleko, jogurt i inne pitne produkty mleczne (art. 21a ust. 1a).

Przy szklanych butelkach wielokrotnego użytku przystąpienie do systemu prowadzonego przez operatora jest dobrowolne do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a). Kto nie przystąpi, musi sam osiągnąć wymagany poziom zbierania tych butelek i zawiadomić ministra klimatu, że zamierza to zrobić (art. 40h ust. 2b i 2c).

Mały producent też

Ustawa nie przewiduje progu, poniżej którego mały browar, winiarnia czy cydrownia byłyby zwolnione z systemu. Do systemu przystępujesz, zawierając umowę z operatorem – tzw. podmiotem reprezentującym (art. 40h ust. 3), a operator musi zawrzeć umowę z każdym, kto się do niego zgłosi (art. 40h ust. 4). W październiku 2026 r. zezwolenie ministra miało osiem operatorów: Zwrotka, PolKa, OK Operator Kaucyjny, Reselekt, Kaucja.pl (Krajowy System Kaucyjny), Polski System Kaucyjny, Ecokaucja Polska i Polski Operator Kaucyjny.

Jak wygląda znak

Wzór znaku jest w załączniku nr 4 do ustawy (art. 40l ust. 2): ramka ze strzałkami i napis „KAUCJA” z kwotą. Gdy kaucja jest w groszach, stosuje się wzór „X,YY” – na przykład „0,50 ZŁ” – a gdy w pełnych złotych, wzór „X” – „1 ZŁ”. Ministerstwo udostępnia gotowe pliki znaku na swojej stronie. Ustawowy wzór nie jest chroniony prawem autorskim: ustawa o prawie autorskim wyłącza z ochrony akty normatywne oraz urzędowe znaki i symbole (art. 4).

Według załącznika nr 4 znak powinien:

być wyraźny, widoczny, czytelny i trwały,
kontrastować z tłem,
znajdować się na etykiecie.

Kaucję pobiera się i zwraca tylko za opakowania z tym znakiem – za opakowanie bez znaku klient nie dostanie zwrotu kaucji.

Wielkość i miejsce

Ustawa nie podaje wymiarów. Podają je wytyczne operatorów Kaucja.pl i Reselekt oraz wytyczne Recal dla puszek:

Wytyczne	Najmniejszy znak	Pole ochronne	Miejsce
Kaucja.pl	8,3 mm wysokości, 11,7 mm szerokości (wielkie litery 1,4 mm)	co najmniej połowa wysokości grotu strzałki	tuż przy kodzie EAN, najlepiej bezpośrednio nad nim
Reselekt	8,9 mm wysokości, razem z ramką	dwukrotność wysokości litery „K” w słowie „kaucja”	w bezpośrednim sąsiedztwie kodu kreskowego, w jednej linii z nim albo nad lub pod nim
Recal	8,3 mm wysokości, 11,7 mm szerokości	–	w bezpośredniej okolicy kodu EAN

Znak o wysokości co najmniej 8,9 mm spełnia więc wytyczne wszystkich trzech. Według Kaucja.pl tekst w pliku ministerstwa jest złożony bezpłatnym fontem Lato Bold.

Kod EAN

Automaty do zwrotu opakowań za każdym razem odczytują kod EAN, żeby sprawdzić, czy za opakowanie należy się kaucja (Recal). Kaucja.pl wymaga dla każdego produktu w systemie nowego, unikalnego kodu EAN, którego nie używano wcześniej ani nie używa się na wersji produktu bez kaucji. Wymiary kodu określają wytyczne GS1: dla EAN-13 nominalnie 37,29 × 22,85 mm, najmniej 29,83 × 18,28 mm.

Ostatnia weryfikacja: 24 października 2026

Ten poradnik wyjaśnia zasady oznakowania i nie jest poradą prawną. Przepisy i wytyczne operatorów się zmieniają – przed pierwszym drukiem zapytaj swojego operatora systemu kaucyjnego.